تبیین سیاستهای کلی نظام به این گونه است که پس از طی کردن مراحل کارشناسی و نظارتی که در مجمع و گاهی در حوزه دولت انجام میشود، تحت نظارت مقام معظم رهبری قرار میگیرد. در صورتی که ایشان تغییراتی داشته باشند، اصلاحات لازم اعمال شده و در نهایت این سیاست ها ابلاغ میشوند.
این نوشتار قصد دارد به تبیین بخشی از سیاست های کلی نظام بپردازد که به تازگی از سوی مقام معظم رهبری در 6 بخش ابلاغ شده است. با گذشت سی سال از پیروزی انقلاب اسلامی، اکنون دانستن ظرفیتهای نظام و فرهنگ عمومی و بهرهگیری از آن در راستای ترویج فرهنگ ایثار، شهادت و شجاعت امری ضروری است. ضرورت یاد شده به این دلیل است که توسعه فرهنگ ایثار و شهادت، یک عنصر حیاتی و اساسی برای بقای نظام جمهوری اسلامی محسوب می شود. شاید وجه تمایز فرهنگ و باورهای عمومی انقلاب ما نسبت به سایر انقلابات و نظام های سیاسی در این باشد که مردم ما به صورت داوطلبانه در عرصه های اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و امنیتی حضور یافتند و از خودشان ایثارگری، شجاعت، شهامت و کنشگری های بیبدیلی نشان دادند و به نوعی فرهنگ ایثارگری را تولید کردند.
گذشت زمان از دوران دفاع مقدس و همچنین باز بودن درهای ارتباطات بین المللی و حوزه تبادلات اطلاعات، موجب شده که نسل جدید از نسل گذشته و خاستگاههای آن فاصله بگیرد. این در حالی است که چنانچه نسل دوم، سوم و حتی چهارم درک و فهم عمیقی از فرهنگ ایثار، شهادت و شجاعت داشته باشند، میتوانند از الگوها و قالب های آن در جهت توسعه و آبادانی ایران اسلامی سود ببرند.
حوادثی که در دهه جاری اتفاق افتاد، نشان می دهد که علی رغم گذشت سه دهه از پیروزی انقلاب اسلامی، هنوز مردم تمایل و آمادگی بروز رفتارهای شجاعانه، ایثارگرانه و شهادت طلبانه را دارند. این نکته در واقع نشان می دهد که این فرهنگ عاملی برای بقای انقلاب اسلامی است.
اما پرسش اصلی مطرح در این نوشتار آن است که آیا تاکنون به اندازه کافی نسبت به ترویج و توسعه فرهنگ ایثار و شهادت تلاش شده است یا خیر؟ به نظر میرسد خلاءهای قابل ملاحظهای در برنامهها و گفتمان فرهنگ ایثار و شهادت وجود دارد که لازم است هدایت و راهبری خاصی در مورد آنها صورت بگیرد. سیاستهای مصوب از سوی مقام معظم رهبری بر همین محور و اصل مبتنی است.
در ادامه به تبیین اولین سیاستی که از سوی مقام معظم رهبری با عنوان ?سیاستهای کلی ترویج و تحکیم فرهنگ ایثار و جهاد سازماندهی امور ایثارگران? مطرح شده، میپردازیم و سپس سعی میکنیم جزئیات آن را تحلیل کنیم.
در قسمت اول سیاستهای کلی ترویج و تحکیم فرهنگ ایثار و جهاد سازماندهی امور ایثارگران، رهبر معظم انقلاب بر اعتلاء، ترویج و تحکیم فرهنگ ایثار و نهادینه کردن آن در منش و اندیشه مردم و مسئولان تاکید میکنند. تاکید فوق میتواند نمایانگر آن باشد که با گذشت زمان و به دلیل تحولاتی که به سرعت در جامعه کنونی اتفاق میافتد، باید فرهنگ ایثار و جهادگری نه تنها مانند گذشته فقط در باورهای ما و در جهت حفظ و صیانت از مرزها و سرحدات باشد، بلکه در تمامی ابعاد زندگی اجتماعی اعم از سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی نیز نفوذ و گسترش یابد.
در قسمت دوم همین بخش از سیاستها، رهبر معظم انقلاب بر تعظیم و تکریم ایثارگران و پاسداری از منزلت آنان تاکید دارند که این خود نشان دهنده حفظ حق و حرمت نسل اول انقلاب است، چرا که وظیفه اصلی این نسل برقراری امنیت ملی است که از شروط اصلی پایداری انقلاب اسلامی نیز هست.
در قسمت سوم، مقام معظم رهبری بر سهم و نقش رسانههای کشور در توسعه فرهنگ ایثارگری تاکید دارند. چرا که رسانه ها در داخل کشور رسالت بسیار مهمی را برعهده دارند و به نوعی وظیفه آنان تولید و بازتولید فرهنگ کشور می باشد. رسانهها نقش تریبون جامعه را دارند و سهم بسیار ارزندهای را در شکلدهی و تاثیرگذاری بر روی افکار عمومی به خود اختصاص می دهند و میتوان آنها را اصلیترین ابزار ترویج فرهنگ ایثارگری و شهادت طلبی محسوب کرد. در همین راستا نیز بایستی بررسی و تبیین الگوهای جهاد و حماسه و فداکاری از سوی رسانه ها به طور دقیقی صورت گیرد و برنامه ریزیهای منظمی طی فرآیند زمانی انجام شود که به واسطه آن الگوهای جهاد به طور شفاف تبیین و تحلیل شده و در طول زمان از آن بهره برداری لازم صورت پذیرفته، به گونه ای که همواره نسل های بعدی انقلاب از آن به خوبی بتوانند بهره برداری نمایند.
در قسمت چهارم، رهبر انقلاب بر نقش هنر و آثار فرهنگی تاکید دارند. چرا که هنر و آثار فرهنگی به نوعی از طریق پررنگ کردن نشانههای فرهنگ ایثار و شهادت در متن خود، میتوانند در ترویج آن نقش موثری داشته باشند. تفسیر این آثار از سوی مردم میتواند تاثیر عظیمی را در ذهن آنان داشته و برایشان موثرترین آموزش در جهت اشاعه فرهنگ ایثارگری باشد. قسمت مهمی از فرهنگ عمومی و فرهنگ نظام اسلامی در جامعه ما باید معطوف و وامدار به ایثارگران باشد و اینان در اصل تولیدکنندگان اصلی فرهنگ ایثارگری هستند چرا که این فرهنگ را متعلق به باورهای خودشان می دانند. پس با عنایت به آنچه گفته شد بایستی بسترهای لازم و مناسب در زمینه تولید آثار ایثارگری برای آنان فراهم شود.
در قسمت پنجم رهبر انقلاب به ضرورت تحقیق، تفحص و نوآوری در فرهنگ ایثار و شهادت تاکید دارند و آن را از عوامل اصلی تقویت کننده سیاستهای فرهنگ جهاد و ایثار میدانند. همانطور که مشخص است، تحقیق و تفحص همیشه بهترین راه برای اصلاح و بهتر شدن و همچنین راهی برای پی بردن به ضعفها و موانع موجود است. از این طریق می توان بیش از پیش به بهسازی و تقویت بنیانهای فرهنگ ایثار و شهادت پرداخت و در عین حال موانع موجود را شناسایی و جهت خنثی نمودن آنها برنامهریزی کرد. در نتیجه رصد مستمر جهت دستیابی به عوامل تقویت کننده فرهنگ جهاد الزامی و بسیار موثر خواهد بود.
در قسمت ششم رهبر معظم انقلاب بر پرورش استعدادهای فرزندان ایثارگران تاکید میکنند و این عامل به این دلیل مهم است که این افراد به عنوان جانشینان پدران خود می توانند در حفظ و حراست از فرهنگ ایثار و شهادت ایفای نقش کنند. چرا که اینان به عنوان نسل بعد از پدران خود و در نقش معلمان اصلی انقلاب در ترویج فرهنگ آن سهم ارزندهای دارند. غم است اگر از وجود ایثارگران در بخش های مدیریتی کشور بهره ای برده نشود، در نتیجه بایستی بسترهای مناسبی ایجاد شود تا اینان همواره در مسندهای مدیریتی حاضر و فعال باشند.
این نوشتار قصد دارد به تبیین بخشی از سیاست های کلی نظام بپردازد که به تازگی از سوی مقام معظم رهبری در 6 بخش ابلاغ شده است. با گذشت سی سال از پیروزی انقلاب اسلامی، اکنون دانستن ظرفیتهای نظام و فرهنگ عمومی و بهرهگیری از آن در راستای ترویج فرهنگ ایثار، شهادت و شجاعت امری ضروری است. ضرورت یاد شده به این دلیل است که توسعه فرهنگ ایثار و شهادت، یک عنصر حیاتی و اساسی برای بقای نظام جمهوری اسلامی محسوب می شود. شاید وجه تمایز فرهنگ و باورهای عمومی انقلاب ما نسبت به سایر انقلابات و نظام های سیاسی در این باشد که مردم ما به صورت داوطلبانه در عرصه های اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و امنیتی حضور یافتند و از خودشان ایثارگری، شجاعت، شهامت و کنشگری های بیبدیلی نشان دادند و به نوعی فرهنگ ایثارگری را تولید کردند.
گذشت زمان از دوران دفاع مقدس و همچنین باز بودن درهای ارتباطات بین المللی و حوزه تبادلات اطلاعات، موجب شده که نسل جدید از نسل گذشته و خاستگاههای آن فاصله بگیرد. این در حالی است که چنانچه نسل دوم، سوم و حتی چهارم درک و فهم عمیقی از فرهنگ ایثار، شهادت و شجاعت داشته باشند، میتوانند از الگوها و قالب های آن در جهت توسعه و آبادانی ایران اسلامی سود ببرند.
حوادثی که در دهه جاری اتفاق افتاد، نشان می دهد که علی رغم گذشت سه دهه از پیروزی انقلاب اسلامی، هنوز مردم تمایل و آمادگی بروز رفتارهای شجاعانه، ایثارگرانه و شهادت طلبانه را دارند. این نکته در واقع نشان می دهد که این فرهنگ عاملی برای بقای انقلاب اسلامی است.
اما پرسش اصلی مطرح در این نوشتار آن است که آیا تاکنون به اندازه کافی نسبت به ترویج و توسعه فرهنگ ایثار و شهادت تلاش شده است یا خیر؟ به نظر میرسد خلاءهای قابل ملاحظهای در برنامهها و گفتمان فرهنگ ایثار و شهادت وجود دارد که لازم است هدایت و راهبری خاصی در مورد آنها صورت بگیرد. سیاستهای مصوب از سوی مقام معظم رهبری بر همین محور و اصل مبتنی است.
در ادامه به تبیین اولین سیاستی که از سوی مقام معظم رهبری با عنوان ?سیاستهای کلی ترویج و تحکیم فرهنگ ایثار و جهاد سازماندهی امور ایثارگران? مطرح شده، میپردازیم و سپس سعی میکنیم جزئیات آن را تحلیل کنیم.
در قسمت اول سیاستهای کلی ترویج و تحکیم فرهنگ ایثار و جهاد سازماندهی امور ایثارگران، رهبر معظم انقلاب بر اعتلاء، ترویج و تحکیم فرهنگ ایثار و نهادینه کردن آن در منش و اندیشه مردم و مسئولان تاکید میکنند. تاکید فوق میتواند نمایانگر آن باشد که با گذشت زمان و به دلیل تحولاتی که به سرعت در جامعه کنونی اتفاق میافتد، باید فرهنگ ایثار و جهادگری نه تنها مانند گذشته فقط در باورهای ما و در جهت حفظ و صیانت از مرزها و سرحدات باشد، بلکه در تمامی ابعاد زندگی اجتماعی اعم از سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی نیز نفوذ و گسترش یابد.
در قسمت دوم همین بخش از سیاستها، رهبر معظم انقلاب بر تعظیم و تکریم ایثارگران و پاسداری از منزلت آنان تاکید دارند که این خود نشان دهنده حفظ حق و حرمت نسل اول انقلاب است، چرا که وظیفه اصلی این نسل برقراری امنیت ملی است که از شروط اصلی پایداری انقلاب اسلامی نیز هست.
در قسمت سوم، مقام معظم رهبری بر سهم و نقش رسانههای کشور در توسعه فرهنگ ایثارگری تاکید دارند. چرا که رسانه ها در داخل کشور رسالت بسیار مهمی را برعهده دارند و به نوعی وظیفه آنان تولید و بازتولید فرهنگ کشور می باشد. رسانهها نقش تریبون جامعه را دارند و سهم بسیار ارزندهای را در شکلدهی و تاثیرگذاری بر روی افکار عمومی به خود اختصاص می دهند و میتوان آنها را اصلیترین ابزار ترویج فرهنگ ایثارگری و شهادت طلبی محسوب کرد. در همین راستا نیز بایستی بررسی و تبیین الگوهای جهاد و حماسه و فداکاری از سوی رسانه ها به طور دقیقی صورت گیرد و برنامه ریزیهای منظمی طی فرآیند زمانی انجام شود که به واسطه آن الگوهای جهاد به طور شفاف تبیین و تحلیل شده و در طول زمان از آن بهره برداری لازم صورت پذیرفته، به گونه ای که همواره نسل های بعدی انقلاب از آن به خوبی بتوانند بهره برداری نمایند.
در قسمت چهارم، رهبر انقلاب بر نقش هنر و آثار فرهنگی تاکید دارند. چرا که هنر و آثار فرهنگی به نوعی از طریق پررنگ کردن نشانههای فرهنگ ایثار و شهادت در متن خود، میتوانند در ترویج آن نقش موثری داشته باشند. تفسیر این آثار از سوی مردم میتواند تاثیر عظیمی را در ذهن آنان داشته و برایشان موثرترین آموزش در جهت اشاعه فرهنگ ایثارگری باشد. قسمت مهمی از فرهنگ عمومی و فرهنگ نظام اسلامی در جامعه ما باید معطوف و وامدار به ایثارگران باشد و اینان در اصل تولیدکنندگان اصلی فرهنگ ایثارگری هستند چرا که این فرهنگ را متعلق به باورهای خودشان می دانند. پس با عنایت به آنچه گفته شد بایستی بسترهای لازم و مناسب در زمینه تولید آثار ایثارگری برای آنان فراهم شود.
در قسمت پنجم رهبر انقلاب به ضرورت تحقیق، تفحص و نوآوری در فرهنگ ایثار و شهادت تاکید دارند و آن را از عوامل اصلی تقویت کننده سیاستهای فرهنگ جهاد و ایثار میدانند. همانطور که مشخص است، تحقیق و تفحص همیشه بهترین راه برای اصلاح و بهتر شدن و همچنین راهی برای پی بردن به ضعفها و موانع موجود است. از این طریق می توان بیش از پیش به بهسازی و تقویت بنیانهای فرهنگ ایثار و شهادت پرداخت و در عین حال موانع موجود را شناسایی و جهت خنثی نمودن آنها برنامهریزی کرد. در نتیجه رصد مستمر جهت دستیابی به عوامل تقویت کننده فرهنگ جهاد الزامی و بسیار موثر خواهد بود.
در قسمت ششم رهبر معظم انقلاب بر پرورش استعدادهای فرزندان ایثارگران تاکید میکنند و این عامل به این دلیل مهم است که این افراد به عنوان جانشینان پدران خود می توانند در حفظ و حراست از فرهنگ ایثار و شهادت ایفای نقش کنند. چرا که اینان به عنوان نسل بعد از پدران خود و در نقش معلمان اصلی انقلاب در ترویج فرهنگ آن سهم ارزندهای دارند. غم است اگر از وجود ایثارگران در بخش های مدیریتی کشور بهره ای برده نشود، در نتیجه بایستی بسترهای مناسبی ایجاد شود تا اینان همواره در مسندهای مدیریتی حاضر و فعال باشند.
